X
تبلیغات
وبلاگ تخصصی اتاق عمل - انواع فتق ها - فتق اینگوینال - فتق ناف - فتق

وبلاگ تخصصی اتاق عمل

نویسندگان وبلاگ / سید مجتبی مومنیان ..... طاهره ذوالقدر

انواع فتق ها - فتق اینگوینال - فتق ناف - فتق

علل فتق. معمولاً علت مشخصی برای فتق وجود ندارد،گرچه در بزرگسالان گاهی با بلند کردن اجسام سنگین همراه است. فتقها ممکن است در شیرخواران و کودکان وجود داشته باشد.وقتی پوشش اطراف اورگانهای داخل شکم در دورۀ جنینی بطور مناسبی بسته نشده باشد فتق شكمي ایجاد می شود. يك هرني مي تواند در ماههاي اول بعد از تولد به دليل ضعفي كه در عضلات شكم وجود دارد، اتفاق بيافتد (4).

ريسك فاكتورهاي ايجاد فتق. فتق ها غالبا بيشتر در بچه هايي رخ مي دهند كه يكي يا چند مورد از ريسك فاكتورهاي ذیل را داشته باشند: سابقۀ خانوادگی فتق، فيبروز كيستيك، رشد غير عادي مفصل ران dysplasia of the hip ، بيضه هاي نزول نيافته، ناهنجاري در مجراي ادراری abnormalities of the urethra، یبوست مزمن، فشار حین اجابت مزاج (3).

هرني اينگوئينال چيست؟ همزمان كه جنين مونث در شكم در طول حاملگي رشد ميكند و كامل مي شود بيضه ها هم رشد كرده و سپس در حدود ماه هفتم به پايين و داخل اسكروتوم نزول مي يابند و اين پايين امدن از طريق كانالي به نام كانال اينگوئينال صورت مي گيرد . مدت كوتاهي بعد از تولد با بسته شدن اين كانال از برگشت بيضه ها به داخل شكم جلوگيري مي كند. اگر اين كانال بطور كامل بسته نشود يك حلقه اي از روده مي تواند از ناحيه ضعيف موجود در پايين ديواره شكم وارد اين كانال شده و ايجاد فتق نمايد. اگر چه در جنين دختر بيضه وجود ندارد ولي كانال اينگوئينال در انها نيز وجود دارد و لذا هرني در اين ناحيه مي تواند به خوبي ايجاد شود (3). يك فتق اينگوئينال اطفال در هر سني مي تواند رخ دهد، اما بيشترين شيوع در اوايل كودكي و شیرخواری مي باشد. 3 تا 5 درصد نوزادان بالغ ممكن است با يك فتق اينگوئينال متولد شوند.

هرني اينگوئينال می تواند در موارد زیر رخ دهد(3).

در 3 درصد از تمام کودکان

بيشتر در كودكان نارس

در پسر ان به مراتب بيشتر از دختران

در ناحيه كشاله ران راست بيشتر از سمت چپ، اما در هر دو طرف هم مي تواند اتفاق بيافتد.

علامت هاي هرني اينگوئينال. هرني ها معمولا در نوزادي رخ مي دهند اما ممكن است در چند هفته الي تا چند ماه اول به دليل خالي بودن كيسه فتق هيچگونه علامت جسمي نداشته باشد. تقلا كردن و گريه كردن علت هرني نيست اگر چه هر عاملي كه فشار داخل شكم را افزايش دهد مي تواند با راندن احشاء بطرف كيسه فتق  هرني را بزرگتر و برجسته تر نمايد. هرني اينگوئينال به مانند يك تورم يا برامدگي در كشاله ران يا در اسكروتوم ظاهر مي شود اين برامدگي در زمان گريه كودك و در كودك بزرگتر با ايستادن يا خم شدن ممكن است بيشتر نمايان شود همچنين در زمان ارام بودن کودک، دراز كشيدن يا با وارد آوردن فشار آهسته ممكن است به عقب برگردد و يا كوچكتر شود (2-3).

هرني نافي چيست؟  هنگامي كه جنين در حال رشد و كامل شدن در شكم مادر مي باشد، در ديواره شكم جنين مجرا يا شكاف كوچكي وجود دارد كه بند ناف از اين طريق جنين را به جفت وصل مي كند . بعد از تولد اين مجرا همزمان با بالغ شدن کودک بسته مي شود. گاهي اين ماهيچه بطور كامل ترميم نمي شود و در اين صورت مجرايي در آن باقي خواهد بود در اين صورت حلقه اي از روده ميتواند وارد اين قسمت معيوب از ماهيچه شكم شده و تشكيل فتق دهد. از نظر اندازه سايز فتق بین 1 تا 3 سانتیمتر  متغير مي باشد (2،3).

هرني نافي در موارد زیر رخ مي دهد:

در حدود 10 درصد از تمام  کودکان

بيشتر در کودکان نژاد آفريقايي- امريكايي

در دخترها بيشتر از پسرها

بيشتر در شیرخواران نارس

در کودکان با سندرم داون Down Syndrome

علامت هاي هرني نافي: هرني نافي به مانند يك تورم يا برامدگي در ناحيه ناف ظاهر مي شود و تورم و برامدگي در زمان گريه طفل برجسته تر و مشخصتر مي گردد و در زمان ارام بودن و يا دراز كشيدن بچه كوچكتر شده و يا حتي ممكن است محو گردد (3). معمولا درد وجود ندارد (5).

تشخيص هرني. پزشک ممکن است وجود فتق را در یک معاینه بالینی تشخیص دهد.توده ممکن است در شیرخواران و کودکان بجز زمان گریه یا سرفه نامشخص باشد (4). بعد از معاينه تعيين مي شود كه آيا هرني قابل تعديل است؟ مي توان با فشار تا حدودی به داخل فضاي شكم برگرداند يا نه؟ پزشك ممكن است دستور گرفتن عكس راديولوژی يا سونوگرافي از شكم جهت معاينه دقيق تر روده ها را بدهد بخصوص اگر هرني از نوع غير قابل تعديل باشد (3).

چرا هرني نگران كننده است؟ اين نگراني در واقع به خاطر ترس از ادامه پيدا كردن فتق و ايجاد يك فتق گير افتاده و به دنبال آن پيدايش فتق مختنق و آسيب به آن قسمت از روده كه در فتق گير افتاده مي باشد (3).

هرني قابل تعديل. هرني كه مي توان با فشار به آن  تا حدودي احشاء داخل آن را به داخل فضاي شكم برگرداند.

هرني غير قابل تعديل. هرني كه نميتوان با فشار به آن  احشاء داخل آن را به داخل فضاي شكم برگرداند (3).

فتق گير افتاده  Incarcerated. گاهي اوقات حلقه اي از روده كه از طريق ناحيه معيوب وارد كانال فتق شده ممكن است در انجا گير بيافتد و به مدت طولاني تعديل نيابد. اين بدين معناست كه ان قسمت روده نمي تواند بتدريج به داخل فضاي شكم برگردد. بدنبال اين نوع فتق نشانه هاي انسداد روده مثل استفراغ صفراوي، احساس پري ونفخ شكم ، درد و احساس ناراحتي و تب  ظاهر مي شود(2،3).

فتق مختنق Strangulating. در صورت ادامه پيدا كردن فتق گير افتاده ، بدنبال نقص برگشت وريدي در روده گير افتاده و تورم آن و فشار وارده از طرف ديواره بر روي آن قسمت روده جريان خون ناحيه كم يا متوقف مي شود و روده مختنق دچار آسيب، نكروز و مرگ مي شود. در صورت اختناق با علائمي مثل ورم، قرمزي، حساسيت ناحيه همراه مي گردد (2).

عوارض. فتق گیر افتاده ممکن است منجر به خفقان روده گردد،که ممکن است به گانگرن منتهی شود، یک وضعیت خطرناک که نیاز به جراحی اورژانس دارد (4).

درمان هرني اينگوئينال. بیشتر فتق ها را می توان به درون حفرۀ شکمی برگردانید (فتق ها قابل تعديل). اين كار بهتر است توسط پزشك و بعد از آرام كردن كودك صورت گيرد و در يك كودك مضطرب شايد لازم شود بعد از تجويز دارويي سداتيو اين كار را انجام داد(3).

اگر نتوان فتق را با فشار به درون حفرۀ شکمی برگردانید، تقریباً همۀ فتق ها به جراحی نیاز دارند،ترجیحاً قبل از این که عوارض رخ دهد ،تا قسمت فتق یافته روده به جایش برگردانده شده و عضلات ضعیف دیوارۀ شکم ترمیم شوند (4).

فتق هاي گير افتاده و مختنق. پزشك ابتدا سعي در برگرداندن محتويات فتق مي كند و در صورت عدم موفقيت بصورت اورژانسي و فوري عمل جراحي ترميم فتق براي بيمار انجام مي شود (2).

 درمان  هرني نافي. تا سن يك سالگي بيشتر هرني هاي نافي بدون نياز به عمل جراحي بصورت خودبخود بسته مي شوند و تقريبا همه هرني هاي نافي تا سن پنج سالگي بدون عمل جراحي بسته مي شوند (3).

چنانچه فتق نافي تا سن 3 تا 5 سالگي تداوم يابد يا بزرگتر شود و يا غير قابل تعديل باشد و سبب علايم شود ترميم جراحي ضرورت خواهد داشت (2). اختناق اين نوع فتق نادر است ولي در صورت وجود نياز فوري به جراحي خواهد داشت (2).

اقدامات پس از عمل و آموزش به والدين. پس از رفع اثرات بيهوشي و امكان مصرف مايعات از راه دهان بيمار مرخص مي شود. در صورتي كه فتق از نوع حبس شده يا مختنق بوده حداقل بمدت 24 ساعت نبايد ترخيص شود.

آموزش زمان ترخيص. تميز و خشك نگه داشتن شكاف جراحي، حمام اسفنجي به جاي وان بمدت يك هفته پس از عمل، عدم تماس كهنه با پانسمان جراحي و تعويض مكرر براي پيشگيري از عفونت ناحيه عمل، ممانعت از فعاليت فيزيكي سنگين توسط كودكان بزرگتر  به مدت  دو تا سه هفته پس از جراحي.

پیش آگهی. جراحي در شير خوار و كودك غالبا بدون عارضه است. احتمال بروز فتق در طرف مقابل زياد است (2). احتمال بروز دوباره آن بعد از ترميم خود بخود يا با جراحي نادر است در حدود 1 تا 3 درصد (4). احتمال بروز دوباره در صورتي كه آن قسمت روده آسيب ديده باشد زياد است (3).

منابع

1. http://www.drsharif.ir/no18/no18tip.htm

2.  باربارا . ا. ردينگ، ترجمه آرزومانيانس سونیا، پرستاري كودكان مارلو، انتشارات بشري،  چاپ پنجم، 1379، صفحه 287-285.

3. http://www.childrenshospital.org/az/Site1018/mainpageS1018P0.html

4. http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency    

5. http://en.wikipedia.org/wiki/ umbilical hernia


عباس فرخيان، دانشجوی کارشناسی پرستاری ناپیوسته دانشگاه علوم پزشکی گرگان

ارائه برای واحد کارآموزی در عرصه مادران و نوزادان

لینک تصاویر رادیولوژی، فیلم های شکم از جمله انواع فتق ها
آموزش به بیمار به صورت فلش  در مورد فتق اینگوینال
+ نوشته شده در  شنبه شانزدهم آبان 1388ساعت 9:52  توسط سید مجتبی مومنیان  |